Απ’όλους τους εορτασμούς κατά την διάρκεια του χρόνου, οι Απόκριες, θα μπορούσε να πει κανείς, ότι είναι η γιορτή που πλησιάζει κοντά σε αρχαιοελληνικά πρότυπα. Αρκετά έθιμα έχουν καταγωγή και ομοιότητες με τα αντίστοιχα διονυσιακά, ενώ η χαλαρότητα στα ήθη αυτών των ημερών προέρχεται απ’όσα έχουμε γνωρίσει μέσα από τα βιβλία για τη συνοδεία του θεού Διονύσου, τις Μαινάδες και τους Σάτυρους. Η κορύφωση των δρώμενων είναι η Κυριακή της Απόκρεω και η Καθαρά Δευτέρα, ενώ πολύ συχνά τα διάφορα δρώμενα ξεκινούν αρκετά νωρίτερα.

Το Πατρινό Καρναβάλι είναι το πιο γνωστό της Ελλάδας, με πλήθος κόσμου και καρναβαλιστών να μαζεύονται, ενώ η τοπική μαυροδάφνη ρέει άφθονη. Αρκετά γνωστό είναι και το καρναβάλι της Ξάνθης, που ενσωματώνει στοιχεία και από γειτονικές βαλκανικές χώρες. Στην Αττική, αρκετά μεγάλο είναι το καρναβάλι του Μοσχάτου. Στην Κρήτη, το πιο γνωστό καρναβάλι που περιλαμβάνει και εκδηλώσεις όπως το Κυνήγι του Θησαυρού, είναι το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι , που φέτος μάλιστα έκλεισε τα 100 του χρόνια. Πέρα από αυτά, όμως, υπάρχουν ιδιαίτερες εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Ανάμεσα σ’αυτές είναι το Αλευρομουτζούρωμα στο Γαλαξείδι, το Μπουρανί στον Τύρναβο Λάρισας, το Στοιχειό στην Άμφισσα και ο Βλάχικος Γάμος στη Θήβα.

Κάθε Καθαρά Δευτέρα στην γραφική πόλη του Γαλαξιδίου αναβιώνει το δρώμενο του Αλευρομουτζουρώματος. Πρόκειται γι αλευροπόλεμο, στον οποίο συμμετέχει πλήθος κόσμου, ενώ πολύ περισσότεροι παρακολουθούν από την απέναντι πλευρά του λιμανιού, ώστε να αποφύγουν το αναπόφευκτο μουτζούρωμα. Οι επισκέπτες δε χρειάζονται κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία, μπορούν να αγοράσουν επιτόπου τη στολή και τα λοιπά σύνεργα. Η πόλη γεμίζει σκόνη από αλεύρι και πολλά χρώματα!

Το Μπουρανί στον Τύρναβο είναι ίσως το έθιμο που βρίσκεται πιο κοντά απ’όλα στο διονυσιακό πνεύμα. Οι κάτοικοι της κωμόπολης του Τυρνάβου Λαρίσης ετοιμάζουν από νωρίς το μπουρανί, που είναι χορτόσουπα αλάδωτη, η οποία σερβίρεται στον κόσμο. Όλοι οι επισκέπτες της πόλης – κυρίως οι γυναίκες –  είναι υποχρεωμένοι να αποτιμήσουν τα…δέοντα στον πρωταγωνιστή της εκδήλωσης που δεν είναι άλλος από τον διονυσιακό Φαλλό. Γιγάντιοι φαλλοί βρίσκονται στην πλατεία του Τυρνάβου, ενώ οι φούρνοι σερβίρουν ψωμί σε σχήμα φαλλού και τα περίπτερα γλυφιτζούρια αντίστοιχα. Τα σκωπτικά σχόλια δίνουν και παίρνουν, ενώ φυσικά ρέει άφθονο το ντόπιο τσίπουρο.

Το Σάββατο της Αποκριάς στην πόλη της Άμφισσας, διαδραματίζεται η “Νύχτα των Στοιχειών”. Πρόκειται για αναπαράσταση των θρύλων, των παραδόσεων και των φόβων των παλιών κατοίκων της συνοικίας Χάρμαινα της Άμφισσας, καθώς όλη τη νύχτα κυκλοφορούν στην πόλη ξωτικά, τέρατα, μορφές που φέρουν κουδούνια και δέρματα. Πίσω από το δρώμενο κρύβονται έντονα λαογραφικά στοιχεία, που περιγράφονται στην ιστορία “Το Στοιχειό της Χάρμαινας“.

Άλλο ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του σε διονυσιακές τελετές και δοξασίες είναι ο “Βλάχικος Γάμος” που γίνεται αυτές τις μέρες στη Θήβα. Ενώ το δρώμενο περιλαμβάνει όλο το τελετουργικό των γάμων όπως γινόντουσαν παλιότερα – το προξενιό, τις τελετουργίες με τα πεθερικά, τη συζήτηση περί προίκας, την συγκατάθεση των γεροντότερων, τους χορούς των παληκαριών και τις ετοιμασίες της νύφης – στην ουσία συμβολίζει την αναγέννηση της γης που συντελείται την άνοιξη, μετά την έλευση του χειμώνα. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις παραδοσιακές φορεσιές όσων συμμετέχουν στο δρώμενο, καθώς και στα μουσικά όργανα που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της διαδικασίας.

ΥΓ Δρώμενα γίνονται σίγουρα σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας, αυτές που αναφέρονται είναι όσες έχω παρακολουθήσει ο ίδιος από κοντά.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *